-
System Podatkowy
Podatek - jest to świadczenie podmiotów gospodarczych jak również osób przywatnych na rzecz skarbu państwa.
Cztery cechy podatku:- świadczenie obowiązkowe
- świadczenie pieniężne
- świadczenie bezzwrotne
- świadczenie ustawowe
Ad 1. Oznacza to, że ustawodawca nakłada na wszystkie podmioty i obywateli obowiązek płacenia podatku. Nawet na tych którzy nie płacą podatku ciąży taki obowiązek jednak wiąże się to z ulgami podatkowymi.
Ad 2. Oznacza to, że podatek może być płacony tylko w pieniądzu istnieje tylko forma pieniężna.
Ad 3. Oznacza to, że ktoś po zapłaceniu podatku ma obowiązek jego zapłacenia. Nie wiąże się to ze zwrotem nadpłaconego podatku.
Ad 4. Oznacza to, że nikt nie może nałożyć żadnego podatku poza ustawą. Ustalenia podatków może dokonać tylko władza ustawodawcza (sejm).
Funkcje (cele) podatku:- Funkcja fiskalna
- Funkcja alokacyjna ( redystrybucyjna)
- Funkcja gospodarcza (ekonomiczna)
Ad 1. Państwo po stronie finansów, po stronie wydatkowej budżetu musi zebrać jak najwięcej pieniędzy na wydatki
Ad 2. Po to aby komuś dać należy od kogoś wziąć. Alokacja - to przenoszenie środków. Ta funkcja ma za zadanie wyrównywanie szans w układzie geograficznym. Alokację można również brać pod uwagę z punktu widzenia sektorów gospodarki. Państwo może zawrzeć na np zwolnieniach podatkowych lub dofinansowaniu odpowiednich gałęzi przemysłu.
Ad 3. Chodzi tu aby podatek nie przeszkadzał w rozwoju gospodarki.
Jeżeli mówimy o tych trzech funkcjach to mogą one stać między sobą w sprzeczności. Trzeba przyjąć odpowiednie preferencje w ich podziale. Aby takie preferencje zostały odpowiednio przyjęte podatki muszą być odpowiednio skonstruowane.
Wewnętrzna struktura podatku
Każdy podatek składa się z następujących części.- Podmiot opodatkowania (odpowiedź na pytanie kto ! ma płacić podatki)
- Przedmiot opodatkowania
- Podstawa opodatkowania
- Stawki opodatkowania
Ad 1. Odpowiedź na pytanie czy podejście z punktu widzenia podmiotu ma być jednakowo opodatkowane czy niejednakowo. Czy każdemu tyle samo podatków ? czy np. własność spółdzielcza ma mieć pewne preferencje czy też nie?
Podatnik - ten który płaci podatek, ten który ma obowiązek płatności podatkowej.
Płatnik - to ta osoba, która przynosi pieniądze do urzędu skarbowego ( np. firma która odprowadza za mnie podatek od pensji)
Inną formą opodatkowania są podatki pośrednie Vat czy akcyza gdzie płatnikiem jest firma, która sprzedaje dany towar.
Ad 2. Odpowiada na pytanie co ! ma być opodatkowane przedmiotem opodatkowania mogą być różne rzeczy np. dochód, przychód, nieruchomość.
Ad 3. Wielkość dochodu do opodatkowania różni się od podstawy opodatkowania o różnicę kosztów uzyskania przychodu.
Dochód przedsiębiorstwa to różnica między przychodem a kosztem
Podstawa opodatkowania pokazuje od czego nalicza się podatek
Ad 4. Stawki opodatkowania wiążą się z podstawą opodatkowania.
Podział stawek podatkowych:- Stawki kwotowe (podatek płacony ryczałtem - dla osób prowadzących działalność gospodarczą ale nie są jako takim podmiotem gospodarczym)
- Stawki procentowe
- Liniowe
- Progresywne
- Degresywne
Ad a. wyraża się procentem od podstawy opodatkowania niezależnie od sumy.
Ad b. Wiąże się z tak zwanymi progami podatkowymi czyli stawka jest dzielona na odpowiednie grupy. W Polsce jest to 19 %, 30%, 40 %. Idea stawki progresywnej bierze się z poglądu politycznego co znaczy, że ludzie, którzy mniej zarabiają powinni mniej płacić a ci, którzy zarabiają więcej powinni płacić więcej. Bardzo ważną sprawą jest również to, w jaki sposób ustala się progi podatkowe. W Polsce obecnie zamrożono progi podatkowe
Ad c. Są przeciwieństwem stawek progresywnych a mianowicie jeżeli podstawa opodatkowania rośnie to progi podatkowe maleją ( np. elektryfikacja w Polsce przed wojną ). Przy stawkach degresywnych pod uwagę jest brany element funkcji gospodarczej.
Ulgi nie są elementem konstrukcji podatku.